Аԥсуа нарҭтә епос ҩбызшәаклатәи академиатә сериа «Европеи Азиеи рыжәларқәа репос» аҿы итыцраны иҟоуп. Абри азцаара иалацәажәеит Урыстәылатәи аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу А. М. Горки ихьӡ зху Адунеитә литература аинститут Афольклор аҟәша аилатәараҿы. Уи далахәын Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа апрезидент, академик, афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, нарҭдырҩы Зураб Џьапуа.
Академиатә сериа «Европеи Азиеи рыжәларқәа репос» аҿы нарҭтә епос егьырҭ амилаҭтә версиақәа (адыга, ауаԥс, абалҟар-ҟарачытәи) ҭыҵхьеит.
Аиԥылараҿы афольклор аҟәша аиҳабы, афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор Владимир Клиаус агәазыҳәара ааирԥшит, аԥсуа том иҭыҵхьоу ажәларқәа репикатә баҟақәа ирылукаартә иҟаларц.
Агәҭакы анагӡаразы актәи ашьаҿа ҟаҵоуп ҳәа азгәарҭеит аилатәара алахәылацәа. Уажәшьҭа Зураб Џьапуа инапхгарала архиара иалагахоит аҭыжьымҭа. Иаҭаху аматериал алхразы аусумҭа ду ҭыҵхьеит. 2024 шықәса рзы ашәҟәҭыжьырҭа «Academia» иҭнажьит жәа-томк рыла ишьақәгылоу Аԥсуа нарҭтә епос. Уи азы 1980-тәи ашықәсқәа инадыркны аепикатә текстқәа реизгареи рсистематизациеи даҿын аредактор-аиқәыршәаҩыс Зураб Џьапуа.
«Аԥсуа нарҭтә епос «Европеи Азиеи рыжәларқәа репос» ҳәа ахьӡ змоу асериаҿы акьыԥхьра, зегь раԥхьаӡа иргыланы, аԥсуа епос адунеизегьтәи аҵарадырратә фонд алагаларазы крызҵазкуа усуп. Адунеи аҿы урысшәалатәи аԥхьаҩцәа ҳепос адырразы алшара роуеит», – ҳәа азгәеиҭеит Зураб Џьапуа.
Аиԥылараҿы Зураб Џьапуа еиҭеиҳәеит А. М. Горки ихьӡ зху Адунеитә литература аинститут аспирантура данҭаз аамҭазы ҩ-бызшәак рыла иҟало академиатә нарҭтә епос аҭыжьразы агәҭакы шимаз. Уи аӡбахәала драцәажәахьан ирҵаҩы, раԥхьатәи аԥсуа профессионалтә фольклорҭҵааҩ Шоҭа Салаҟаиа, иҭҵаарадырратә напхгаҩы Виктор Гацак, еицырдыруа нарҭҭҵааҩы Алла Алиева, уи аамҭазы Аԥсуа институт анапхгаҩы Владислав Арӡынба. Аха усҟан еилкаахеит, аԥсуа нарҭтә епос атекстқәа аоригинал абызшәала системала еиқәыршәаны иркьыԥхьаанӡа, аиҭагара алацәажәара заацәаны ишыҟаз. Ари зегь зымҽхазкуа аусумҭа аа-томк анҭыҵ ашьҭахь, аԥсуа нарҭтә епос «Европеи Азиеи рыжәларқәа репос» ҳәа ахьӡ змоу асериаҿы акьыԥхьразы агәҭакахьы ахынҳәра алыршахеит. Зураб Џьапуа иаргументқәа раҳаит, аилатәара иалахәыз аепос акьыԥхьразы аидеиа рыдыркылеит.
